De eerste reactie is binnen van Rolf Zijlstra uit Spakenburg. Hij attendeerde mij op een testrapport en een folder bij de ANWB. Ik heb een email gestuurd naar de ANWB en 2 dagen later had ik het rapport en de folder al in de bus. Geweldig dat ook instellingen zo snel reageren. Hieronder volgt het testrapport.

Friendship 23

 

 

 

 

 

 

 

De Friendships zijn een begrip bij veel toerzeilers. Er zijn in de twintig jaar dat Jachtwerf Meijere in het Friese Balk bestaat dan ook heel wat jachten met die naam gebouwd. Het begon echter allemaal met de Friendship 23, waar van er zo’n 800 in ons land rondvaren. Wij voeren er ook weer eens mee.

In 1976 omschreven we naar aanleiding van een groepstest de Friendship 23 al als ‘een wat ouderwets aandoend toerzeiljachtje’. Nu in 1990 geldt die karakterisering des te meer. Het ontwerp is, volgens het foldermateriaal uit die beginjaren, van de werf zelf maar lijkt verdacht veel op een Flytour met een kajuitje erop. Het ouderwetse zit hem vooral in de lage, smalle romp met de grootste breedte iets voor het midden en de hoge, korte opbouw met de grote ramen. De steven gaat vloeiend over in een rond onderwaterschip meet harde kimmen. De spiegel is licht negatief. De kiel is van gietijzer met onderaan een bulb voor de ballast. Het enkelplaatsroer is doorgestoken, heeft geen profiel maar wel een forse balans. Het voordak is ruim en heeft geen ankerbak. De gangboorden zijn smal (17 cm) en de kuip is lang en smal. De mast is vrij hoog en staat ver naar voren, waardoor de voordriehoek in verhouding tot het grootzeil klein is.

Constructie

Romp, dek en opbouw zijn van met glasvezel versterkt polyester dat volgens de handlay-up methode is verwerkt. Alleen het dak van de opbouw is dubbelschalig uitgevoerd. De romp verkrijgt z’n stijfheid door vier schotten, enkele mahoniehouten wrangen en de betimmeringsdelen. Dit alles is ingelamineerd. De romp-dek-verbinding is met polyesterfit, bouten en popnagels tot stand gebracht. De binnenzijde is niet afgelamineerd en tegen de buitenzijde zit een houten schuurlijst. De kiel hangt met slechts drie bouten (staal, 20mm) en volgringen aan de wrangen. Dit is een lichte constructie. Het roer draait met een stalen (25 mm) koning en twee bronzen bussen in een gegalviniseerde buis. De laatste is gelamineerd. Aanslagen ontbreken. De mast steunt via een pijpstut (rvs, 38 mm) direct op de kiel. Het topwant zit via ingelamineerde stalen strippen direct aan de romp, het onderwant trekt via een kram aan het dak. De ramen zijn van gehard glas en  met peesrubbers tegen de opbouw bevestigd. Voor de aftimmering is mahoni (fineer + massief lijstwerk) en spaanplaat  (kombuis en kajuittafel) gebruikt. De constructie is redelijk tot goed, de aftimmering simpel.

Geschiedenis 2

Accommodatie

Boten verkochten, zeker in de jaren zeventig, op het aantal slaapplaatsen dat ze herbergden. Dat verklaarde het feit dat in de 6,80 meter lange Friendship 23 vijf personen kunnen slapen. Zonder enige vorm van privacy overigens. De twee kooien in de voorpiek zijn erg kort (170 x 156) en daardoor eigenlijk alleen geschikt voor kinderen. De enkele kooi in de kajuit en de twee hondekooien onder de kuipbanken zijn langer (184 x 70). De twee langsbanken in de kajuit zitten onprettig doordat de rug steun moet vinden tegen de naar binnen lopende zijkanten van de opbouw. In de kombuis – met tweepitsgastoestel (niet standaard) - moet zittend worden gekookt. Afwassen kan wel staande gebeuren omdat de spoelbak is het brugdek zit. Deze is voorzien van een koudwaterkraan (met voetpomp) en wordt met een (glad) deksel afgedekt. In de voorpiek is nog ruimte voor een toilet. Binnen is voldoende bergruimte. Standaard is er geen verlichting. De Kajuittrap is onveilig.

Het interieur van de Friendship 23 is geheel open en telt vijf slaapplaatsen. De ruit in het kajuitfront is niet standaard

Het testrapport van de

ANWB

Hij bestaat uit een enkele rechte trede zonder zijsteunen of antislip. De opstap is te groot en er zijn geen handgrepen. De smalle kuip loopt taps toe, waardoor achterin alleen nog twee kinderen kunnen zitten. De rugleuning is met 24 centimeter te laag voor een comfortabele zit. Tegen de spiegel bevindt zich een kleine bergruimte.

Motor en elektrische installatie

Voor de mechanische voortstuwing wordt een buitenboordmotor aan de spiegel gehangen. 3,7 kW is al voldoende. De benzinetank staat los in de kuip. Er is standaard geen elektrische systeem aanwezig.

Veiligheid

Aangezien een gasinstallatie indertijd niet standaard werd aangelegd is dit later vaak door de eigenaren gebeurd. En niet altijd op de juiste manier zoals op ons testschip bleek. Let hier dus op. Verder ontbraken vroeger in de standaarduitvoering een zwemtrap, een brandblusser en een lensinrichting.

Tuigage en dekinrichting

De Friendship 23 heeft een masttoptuig. Op ons testschip waren de rondhouten van Van der Neut en de zeilen van De Vries in Grouw. Alles eenvoudig, maar goed uitgevoerd. De mast is voorzien van een enkel stel zalingen en een dubbel onderwant. Al het staande want meet 4 millimeter. Het achterstag kan door middel van een drieloper op een spruit getrimd worden. Ook het voorlijk van het grootzeil kan getrimd worden. De reeflijnen lopen buiten de giek om. Voor het doorzetten van de vallen zit op de mast een overslagboom. Voor de lei-ogen zijn op de voetlijst korte rails gemonteerd. De schoten warden met behulp van twee enkelwerkende Gibb-lieren op de kuiprand doorgezet. Deze zijn nog van het ouderwetse type met onderliggende hendel. De grootschoot (1:4) zit aan een korte overloop op het brugdek. De giekneerhouder bestaat uit een eenvoudige driepartstakel.

Vaareigenschappen

De Friendship 23 staat bekend om z’n aanzienlijke drift en z’n matige koersstabiliteit. Dit laatste komt door de forse balans van het roer. Bij de lichte wind die er tijdens onze proefvaart stond, was van uit het roer lopen geen sprake. Het feit dat er gaan roerdruk is stoort wel. De bediening van de zeilen is goed en de boot gaar vlot overstag. De hoogte aan de wind is met 45^o redelijk. Op de motor manoeuvreert  de boot soepel en de bediening van de motor geeft geen problemen. Het uitzicht van de roerganger is door de hoge kajuit matig.

Tekst: ANWB, Afdeling Watersport

Test: Eelco Piena

Foto’s: Leo Scheffer

Met dank aan de familie van Gulik voor het ter beschikking stellen van hun schip.

Belangrijke gegevens

 

Lengte over alees (met motor):          7,22 m^*

Lengte over de stevens:                        6,80 m^*

Lengte waterlijn:                                   6,20 m

Grootste breedte:                                   2,08 m^*

Diepgang:                                                1,00 m

Gewicht circa:                                  1150 kg

Ballast:                                                 400 kg

Doorvoerhoogte:                                    9,25 m^*

Zeiloppervlak grootzeil:                    10,00 m²

                         fok:                              11,60 m²

Motor:  buitenboordmotor aan de spiegel van ca. 3,7 kW (5 pk)

Aantal slaapplaatsen:                           5

Stahoogte in de kajuit:                         1,30 m^*                         kombuis:                                                  1,30 m^*

Ontwerp en bouw: Jachtwerf Meijer, Balk

Bouwer Friendships: Jachtwerf Meijer

                                  Jachthavendijk 9-11

                                  8561 BB Balk

                                  tel: (05140) 2686

Aantal gebouwde boten: circa        800

Prijs: afhankelijk van staat van onderhoud en eventuele exra’s tussen de f 9000,— en de f11000,—                                                   

Snelheden onder zeil (kn)

Aan de wind:     45^o     3,2

Halve wind:        90^o     3,0

Voor de wind:     180^o   2,9

 

 

 

Diverse metingen

 

Helling:  5^o

Draaicirkels, stopweg: 1, 1 en 2 lengte(s)

 

 

 

 

Vaaromstandigheden

Zeilvoering: fok + grootzeil

Windsterkte: 2-2,5 Bft, 2-3 m/s

Golfhoogte: 0cm

* door ons gemeten

De folder van de

ANWB

Ontwerp

Het ontwerp van de Friendship doet wat ouderwets aan met name door de grootste breedte, die voor het midden ligt. De romp is vrij smal, maar in verhouding breed en plat in het achterschip met naar voren hellende brede spiegel. In het achterschip zijn de kimmen vrij hard. De opbouw is vierkant en de kuip lang, maar zeer smal achterin, zodat daar alleen kinderen kunnen zitten. De vrij ver naar voren geplaatste mast heeft tot gevolg dat de masttuigage een vrij kleine voordriehoek heeft. Het roer os breed en bestaat slechts uit een enkele staalplaat.

 

Constructie en afwerking

De Friendship 23 is netjes gebouwd met zeer goed strak en glad polyester

Het geheel is voldoende sterk en stijf. Er is veel aandacht besteed een de afwerking, dat wil zeggen, aan de bekleding van het interieur en het gebruik van hout. Het roer is daarentegen zeer primitief uitgevoerd, namelijk als een stalen plaat die aan de roerkoning is gelast. Alleen anderdeks is een binnenschaal aangebracht; voor het overige is de romp bekleed.

 

Stabiliteit

De stabiliteit is bij stilligend schip goed; onder zeil redelijk evenals bij een helling van 90^o. Wij maten een oprichtende kracht van 42 kgf (322N).

 

Accommodatie

Bij de Friendship 23 valt op dat men

Het open interieur van de Friendship. Achter het keukenkastje, dat met een los blad kan worden afgedekt, treft men onder het zitkussen een WC aan. De maststeun staat niet erg in de weg. Het voordeel van het ontbreken van een schot is het ruimtelijk effect dat wordt verkregen.

vrijwel alle beschikbare ruimte benut als slaapplaats, met het gevolg dat er vijf slaapplaatsen zij, te weten twee volwassen kooien in het voorschip, één aan stuurboord in de hoofdkajuit en twee zeer lange en verlaagde hondekooien onder de kuipbanken, compleet met gordijntjes en patrijspoortjes. Het ondersteunde uitschuifbare tafelblad van spaanplaat is te zwak. Bij de kajuit ingang aan bakboord vindt man naast het keukentje een chemisch toilet. Opvallend is het afwasbakje dat zich in het brugdekje bevindt en waarin men staand in de kajuitneergang de afwas kan doen. De schuine stand van de kajuitingang heeft als bezwaar dat het snel zal inregenen in de kajuit. De zit in de kuip is onprettig door de te rechte stand van de kuipwanden.

 

Veiligheid

Aan dek is goed antislip profiel aangebracht; dit ontbreekt achter bij de mast op het voordek. Het vluchtluik is groot genoeg om las zodanig gebruikt te worden. Bij plattrekken deed zich druppelsgewijze lekkage voor; er viel echter moeilijk na te

De kajuitingang van de Friendship dient als werkplaats voor de “keukenslaaf”. Men treft er het wasbakje in de buitenlucht en kastjes voor spulletjes. Doordat hier stahoogte is, lijkt deze originele oplossing voor het wasprobleem nog niet zo gek, al blijft het een mooi weer plaats. Let ook op de verdiepte hondekooien met gordijnen, die patrijspoortjes hebben in de zijkanten van de kuip

gaan waar het water vandaan kwam. Achter in de kuip bevindt zich een klein kastje dat niet in verbinding staat mete de rest van het schip, zodat er dus geen water via bergruimten in de kuip in het schip kan komen. De lozing van de kuip vindt plaats door twee loospijpen aan de voorkant van de kuip; de loospijpen hebben echter geen afsluiters. Bij de elektrische installatie ontbreekt een hoofdschakelaar.

 

Motor

De buitenboordmotor is aan de spiegel bevestigd. Het roer heeft geen roeruitslagbegrenzers dat is een groot bezwaar omdat bij achteruit varen op de motor de te korte helmstok moeilijk vast te houden is. Slaat de helmstok uit de hand dan komen de handen klem tussen de helmstok en de kuiprand.

 

Tuigage

Van de zeer grote Genua van 18 m² , lopen de schoten klem op de lier.

De Friendship op één oor.

Vaareigenschappen

Aan de wind heeft de Friendship 23 de neiging in vlagen sterk op te loeven en uit het roer te lopen. Bovendien wordt dit schip bij wat wind vrij sterk weggezet. Het schip laat zich moeilijk sturen omdat het weinig koersstabiel is. De snelheid was boven verwachting; de Friendship 23 zat in de wedstrijden constant boven in de middenmoot. De wendbaarheid is goed.

Samenvatting

Wat ouderwets aandoend ontwerp dat goed gebouwd en afgewerkt is. De aanwezige binnenruimte is goed benut voor

slaapplaatsen, zodat de Friendship vijf volwassen slaapplaatsen heeft. De koersstabiliteit is een zwak punt van de Friendship hetgeen verband houdt met het primitief uitgevoerde roer. Geschikt voor ruim water.

 

Prijsoordeel

(f 18.745,—) Gunstige prijs, vooral gezien de grote zorg die aan de afwerking besteed is.

 

COMMENTAAR LEVERANCIER

De rompvorm, zoals deze op en in het water ligt, heeft de grootste breedte op vier mater van de steven, dus achter. Het roer is ook verkrijgbaar in polyester uitvoering. Wat betreft het oploeven en uit het roer lopen, was het schip mogelijk wat overtuigd. Het schip is uitgerust met een half balansroer, dus zeer licht bestuurbaar. Bij constante wind brengt men de fok en grootzeil in de goede positie, dan kan men de helmstok rustig loslaten zonder dat het schoip uit de koers raakt.

Het onderwaterschip v d Friendship, het roer, bestaande uit een enkele staalplaat is duidelijk te zien.